Odstrzał redukcyjny dzików – kto może go zarządzić i kto może go wykonać?
Odstrzał redukcyjny dzików nie jest zwykłym polowaniem. W określonych przypadkach może o nim zdecydować właściwy organ administracji. Sam odstrzał mogą jednak wykonywać wyłącznie osoby uprawnione do wykonywania polowania. Jak wygląda to w praktyce i jaką rolę odgrywają w takim przypadku myśliwi?
Dobrym przykładem jest sprawa z Żagania z 2018 r. Tamtejszy starosta wydał decyzję dotyczącą odstrzału redukcyjnego dzików w związku z problemem występującym na terenach ogrodów działkowych.
Choć od tego zdarzenia minęło kilka lat, zasadniczy mechanizm przewidziany w art. 45 Prawa łowieckiego nadal funkcjonuje. Warto więc wyjaśnić, czym odstrzał redukcyjny różni się od zwykłego polowania oraz kto może zdecydować o jego przeprowadzeniu.
Czym jest odstrzał redukcyjny?
Odstrzał redukcyjny jest szczególnym instrumentem przewidzianym przez Prawo łowieckie. Nie należy utożsamiać go ze zwykłym wykonywaniem polowania w ramach realizacji rocznego planu łowieckiego.
Ustawa przewiduje kilka sytuacji związanych z redukcją liczebności zwierzyny. Jedna z nich została określona w art. 45 ust. 3 Prawa łowieckiego.
Przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku szczególnego zagrożenia w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych lub użyteczności publicznej przez zwierzynę.
Jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki, możliwe jest zastosowanie szczególnych działań niezależnych od zwykłego wykonywania gospodarki łowieckiej.
Kto może zarządzić odstrzał redukcyjny?
W przypadku określonym w art. 45 ust. 3 Prawa łowieckiego decyzję może wydać starosta.
Starosta działa przy tym w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim.
Decyzja może dotyczyć:
- odłowu zwierzyny,
- odłowu wraz z uśmierceniem zwierzyny,
- odstrzału redukcyjnego zwierzyny.
Podstawą zastosowania tej regulacji nie jest więc sama obecność dzikich zwierząt na określonym terenie. Musi wystąpić szczególne zagrożenie w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych lub użyteczności publicznej.
Ważne: odstrzał redukcyjny wykonywany na podstawie art. 45 ust. 3 Prawa łowieckiego nie jest tym samym co zwykłe polowanie wykonywane w ramach gospodarki łowieckiej.
Kto może wykonać odstrzał redukcyjny?
Prawo łowieckie udziela w tej kwestii jednoznacznej odpowiedzi.
Zgodnie z art. 45 ust. 4 odstrzały redukcyjne i zastępcze zwierzyny mogą przeprowadzać wyłącznie osoby uprawnione do wykonywania polowania.
Oznacza to, że wydanie decyzji dotyczącej odstrzału redukcyjnego nie powoduje, że odstrzał może wykonać dowolna osoba zainteresowana rozwiązaniem problemu.
Sam fakt, że określona instytucja, stowarzyszenie, zarządca nieruchomości albo grupa mieszkańców jest zainteresowana zmniejszeniem liczby dzików, nie daje prawa do wykonywania odstrzału.
Czy działkowcy mogą samodzielnie strzelać do dzików?
Nie. Sam status działkowca, właściciela nieruchomości czy członka stowarzyszenia nie daje prawa do wykonywania odstrzału redukcyjnego.
Jeżeli rozwiązaniem przyjętym w konkretnej sprawie jest odstrzał redukcyjny, zastosowanie znajduje art. 45 ust. 4 Prawa łowieckiego. Przepis wymaga, aby odstrzał wykonały osoby uprawnione do wykonywania polowania.
Trzeba więc odróżnić podmiot zainteresowany rozwiązaniem problemu od osoby, która może faktycznie wykonać odstrzał.
W praktyce oznacza to, że działkowcy mogą zgłaszać problem związany z obecnością zwierzyny. Nie otrzymują jednak z tego powodu samodzielnego prawa do jej odstrzału.
Działkowcy i dziki w Żaganiu – co wydarzyło się w 2018 roku?
Interesującym przykładem zastosowania omawianych przepisów była sytuacja w Żaganiu.
20 marca 2018 r. starosta żagański wydał decyzję dotyczącą odstrzału redukcyjnego dzików w związku z sytuacją dotyczącą Rodzinnych Ogrodów Działkowych „Bajka” w Żaganiu.
Zgodnie z opisywaną wówczas decyzją odstrzał miał obejmować do 50 dzików.
Sprawa wzbudziła zainteresowanie również dlatego, że działania dotyczyły obszaru znajdującego się w granicach obwodu łowieckiego nr 208.
Przypadek ten dobrze pokazywał różnicę pomiędzy prowadzeniem gospodarki łowieckiej przez dzierżawcę obwodu a zastosowaniem szczególnego mechanizmu przewidzianego w art. 45 Prawa łowieckiego.
Sam fakt wydania decyzji w związku z problemem działkowców nie oznaczał przy tym, że osoby korzystające z ogrodów mogły samodzielnie wykonywać odstrzał. Nadal zastosowanie miał wymóg posiadania uprawnień do wykonywania polowania.
Czy odstrzał redukcyjny zależy od wykonania planu łowieckiego?
Nie należy łączyć dwóch różnych mechanizmów przewidzianych w art. 45 Prawa łowieckiego.
Art. 45 ust. 2 odnosi się do sytuacji, w której dzierżawca obwodu łowieckiego nie realizuje rocznego planu łowieckiego w zakresie pozyskania zwierzyny. W takim przypadku ustawa przewiduje możliwość zastosowania odstrzału zastępczego.
Natomiast art. 45 ust. 3 dotyczy innej sytuacji. Chodzi o szczególne zagrożenie w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych lub użyteczności publicznej przez zwierzynę.
Dlatego przesłanek zastosowania odstrzału redukcyjnego z art. 45 ust. 3 nie można sprowadzać wyłącznie do pytania, czy miejscowe koło łowieckie wykonało plan pozyskania zwierzyny.
Nawet prawidłowa realizacja planu łowieckiego przez dzierżawcę obwodu nie rozstrzyga sama w sobie, czy w konkretnych okolicznościach mogą wystąpić przesłanki do zastosowania art. 45 ust. 3.
Odstrzał redukcyjny a odstrzał zastępczy – jaka jest różnica?
Prawo łowieckie posługuje się zarówno pojęciem odstrzału redukcyjnego, jak i odstrzału zastępczego. Pojęcia te nie oznaczają tego samego.
Odstrzał zastępczy jest związany z niewykonaniem przez dzierżawcę obwodu rocznego planu łowieckiego w zakresie pozyskania zwierzyny.
Odstrzał redukcyjny może natomiast zostać zastosowany w sytuacjach określonych odrębnie przez ustawę. Jedną z nich jest szczególne zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania obiektów produkcyjnych i użyteczności publicznej.
Różne są więc przede wszystkim przesłanki zastosowania obu mechanizmów.
Łączy je natomiast jedna ważna zasada. Zgodnie z art. 45 ust. 4 zarówno odstrzał redukcyjny, jak i odstrzał zastępczy mogą przeprowadzać wyłącznie osoby uprawnione do wykonywania polowania.
Czy odstrzał redukcyjny jest częścią zwykłej gospodarki łowieckiej?
Nie należy traktować odstrzału redukcyjnego z art. 45 ust. 3 jako zwykłego sposobu realizacji rocznego planu łowieckiego.
Jest to instrument oparty na odrębnych przesłankach ustawowych. Jego zastosowanie wymaga decyzji właściwego organu.
Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy problemy związane z obecnością zwierzyny pojawiają się w pobliżu obiektów użyteczności publicznej lub innych miejsc objętych regulacją art. 45 ust. 3.
Dlatego zastosowania tego przepisu nie można oceniać wyłącznie przez pryzmat liczby zwierząt przewidzianych do pozyskania w rocznym planie łowieckim.
Odstrzał redukcyjny dzików na terenach zurbanizowanych
Problem obecności dzików nabiera szczególnego znaczenia na terenach zurbanizowanych. Zwierzęta pojawiające się w pobliżu zabudowy mogą powodować sytuacje, których nie da się rozpatrywać wyłącznie przez pryzmat typowej gospodarki łowieckiej prowadzonej w obwodzie.
Art. 45 ust. 3 Prawa łowieckiego może mieć znaczenie w przypadku szczególnego zagrożenia określonego w tym przepisie.
Nie oznacza to jednak, że każde pojawienie się dzików na terenie miasta, osiedla lub ogrodów działkowych automatycznie daje podstawę do wydania decyzji o odstrzale redukcyjnym.
Organ musi ocenić, czy w danym przypadku zostały spełnione ustawowe przesłanki zastosowania tego instrumentu.
Dlaczego art. 45 ust. 3 nadal budzi problemy praktyczne?
Regulacja ma istotne znaczenie zwłaszcza w związku z obecnością zwierzyny na terenach zurbanizowanych.
Jednocześnie stosowanie art. 45 ust. 3 rodzi pytania dotyczące organizacji działań podejmowanych wobec zwierzyny. W praktyce pojawiają się również zagadnienia związane z kompetencjami różnych organów oraz finansowaniem takich działań.
Problem pozostaje aktualny. W 2026 r. przedmiotem petycji skierowanej do Ministerstwa Klimatu i Środowiska była kwestia doprecyzowania art. 45 ust. 3 w odniesieniu do odłowu i odstrzału redukcyjnego na terenach zurbanizowanych.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazało następnie, że dostrzega problemy wynikające z nieprecyzyjności obowiązujących regulacji. Dotyczy to między innymi kompetencji organów administracji oraz zasad finansowania działań związanych z odłowem i odstrzałem redukcyjnym.
Jaką rolę przy odstrzale redukcyjnym mają myśliwi?
W przypadku odstrzału redukcyjnego rola osób posiadających uprawnienia do wykonywania polowania jest szczególna.
Organ administracji może wydać decyzję przewidzianą przez ustawę. Nie oznacza to jednak, że sam organ wykonuje odstrzał albo może powierzyć użycie broni dowolnym osobom.
Art. 45 ust. 4 Prawa łowieckiego zastrzega wykonywanie odstrzałów redukcyjnych i zastępczych dla osób uprawnionych do wykonywania polowania.
Dlatego nawet wtedy, gdy inicjatywa związana z potrzebą rozwiązania problemu pochodzi od działkowców, mieszkańców lub innych zainteresowanych podmiotów, sam odstrzał musi zostać wykonany przez osoby spełniające ustawowe wymagania.
W praktyce: decyzja administracyjna o odstrzale redukcyjnym nie jest „pozwoleniem na polowanie” dla działkowców, mieszkańców ani właścicieli nieruchomości. Sam odstrzał mogą wykonywać wyłącznie osoby uprawnione do wykonywania polowania.
Czy koło łowieckie może sprzeciwić się odstrzałowi redukcyjnemu?
W przypadku art. 45 ust. 3 decyzję wydaje starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim. Nie jest to więc zwykła decyzja podejmowana przez dzierżawcę obwodu w ramach bieżącego wykonywania gospodarki łowieckiej.
Należy przy tym odróżnić Polski Związek Łowiecki od konkretnego koła łowieckiego dzierżawiącego dany obwód. Prawo łowieckie w art. 45 ust. 3 wskazuje wprost na porozumienie starosty z Polskim Związkiem Łowieckim.
W konkretnym postępowaniu znaczenie mają jednak treść decyzji, jej podstawa prawna oraz rzeczywisty stan faktyczny. Dlatego sytuacji każdego obwodu nie można oceniać wyłącznie na podstawie ogólnego brzmienia przepisu.
Czego uczy przypadek działkowców z Żagania?
Sprawa z Żagania dobrze pokazuje, że problemy powodowane przez zwierzynę mogą wykraczać poza typowe wykonywanie gospodarki łowieckiej.
Zainteresowany rozwiązaniem problemu może być podmiot, który sam nie prowadzi gospodarki łowieckiej i nie posiada prawa do wykonywania odstrzału.
Nie oznacza to jednak, że Prawo łowieckie pozostawia takie sytuacje bez rozwiązania. Ustawa przewiduje szczególne instrumenty administracyjne, w tym mechanizm określony w art. 45 ust. 3.
Jednocześnie ustawodawca zachował wymóg, aby sam odstrzał wykonywały osoby posiadające odpowiednie uprawnienia.
Dlatego tytułowe stwierdzenie, że działkowcy mogą potrzebować pomocy myśliwych, dobrze oddaje praktyczne znaczenie tej konstrukcji prawnej. Podmiot zainteresowany ograniczeniem problemu związanego ze zwierzyną nie staje się przez to podmiotem uprawnionym do samodzielnego wykonywania odstrzału.
Podsumowanie
Odstrzał redukcyjny jest szczególnym instrumentem przewidzianym w Prawie łowieckim. Nie należy utożsamiać go ze zwykłym polowaniem ani z wykonywaniem rocznego planu łowieckiego.
W przypadku szczególnego zagrożenia w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych i użyteczności publicznej starosta, działając w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim, może wydać decyzję przewidzianą w art. 45 ust. 3 Prawa łowieckiego.
Decyzja może dotyczyć odłowu, odłowu wraz z uśmierceniem albo odstrzału redukcyjnego zwierzyny.
Jeżeli zastosowany zostanie odstrzał redukcyjny, mogą go przeprowadzić wyłącznie osoby uprawnione do wykonywania polowania.
Nie oznacza to więc, że działkowcy, mieszkańcy czy właściciele nieruchomości otrzymują samodzielne prawo do odstrzału zwierzyny. Ich sytuacja może uzasadniać podjęcie działań przez właściwy organ, ale sam odstrzał podlega wymaganiom Prawa łowieckiego.
Przypadek działkowców z Żagania z 2018 r. pozostaje dobrym przykładem praktycznego zastosowania tego mechanizmu. Jednocześnie dyskusja prowadzona w 2026 r. wokół art. 45 ust. 3 pokazuje, że przepisy dotyczące zwierzyny na terenach zurbanizowanych nadal wywołują problemy praktyczne.
Najczęściej zadawane pytania
Kto może zarządzić odstrzał redukcyjny dzików?
W sytuacji określonej w art. 45 ust. 3 Prawa łowieckiego decyzję może wydać starosta działający w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim.
Kto może wykonać odstrzał redukcyjny?
Odstrzał redukcyjny mogą przeprowadzić wyłącznie osoby uprawnione do wykonywania polowania. Wynika to z art. 45 ust. 4 Prawa łowieckiego.
Czy działkowcy mogą sami wykonać odstrzał dzików?
Nie na podstawie samego faktu bycia działkowcem lub członkiem stowarzyszenia. Jeżeli zarządzono odstrzał redukcyjny, mogą go przeprowadzić wyłącznie osoby uprawnione do wykonywania polowania.
Czy odstrzał redukcyjny jest zwykłym polowaniem?
Nie. Odstrzał redukcyjny jest szczególnym instrumentem przewidzianym przez Prawo łowieckie. Jego zastosowanie wymaga wystąpienia przesłanek określonych w ustawie.
Czy niewykonanie planu łowieckiego jest warunkiem odstrzału redukcyjnego?
Nie w przypadku art. 45 ust. 3. Niewykonanie rocznego planu łowieckiego jest związane z odrębnym mechanizmem odstrzału zastępczego określonym w art. 45 ust. 2.
Czym różni się odstrzał redukcyjny od odstrzału zastępczego?
Odstrzał zastępczy z art. 45 ust. 2 jest związany z niewykonaniem przez dzierżawcę obwodu rocznego planu łowieckiego w zakresie pozyskania zwierzyny. Odstrzał redukcyjny może natomiast wynikać z innych przesłanek określonych w ustawie, w tym ze szczególnego zagrożenia wskazanego w art. 45 ust. 3.
Czy wykonanie planu łowieckiego wyklucza odstrzał redukcyjny?
Nie można przyjąć takiej ogólnej zasady. Odstrzał redukcyjny z art. 45 ust. 3 opiera się na innych przesłankach niż wykonanie rocznego planu łowieckiego.
Czy odstrzał redukcyjny może dotyczyć problemu dzików na terenach zurbanizowanych?
Art. 45 ust. 3 może znaleźć zastosowanie, jeżeli wystąpi szczególne zagrożenie w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych lub użyteczności publicznej przez zwierzynę. Każdy przypadek wymaga jednak oceny ustawowych przesłanek przez właściwy organ.
Czytaj dalej
