Kto zapłaci za szkody łowieckie po zmianach w Prawie łowieckim? Projekt nr 3184
Obywatelski projekt zmian w Prawie łowieckim, wniesiony do Sejmu jako druk nr 3184, może mieć znaczenie nie tylko dla zasad wykonywania polowania. Jednym z istotnych pytań jest również to, kto będzie odpowiadał za szkody wyrządzane w uprawach przez zwierzynę, jeżeli proponowane zmiany wpłyną na funkcjonowanie obwodów łowieckich.
Projekt nie zmienia wprost podstawowych przepisów regulujących odpowiedzialność za szkody łowieckie. Nie oznacza to jednak, że pozostaje bez znaczenia dla systemu odszkodowań. Szczególnie istotne są proponowane zmiany dotyczące tworzenia obwodów łowieckich oraz uprawnienia właściciela lub użytkownika wieczystego do niewyrażenia zgody na włączenie nieruchomości do obwodu.
Kto obecnie odpowiada za szkody łowieckie?
Punktem wyjścia jest art. 46 ust. 1 Prawa łowieckiego. Zgodnie z obowiązującym systemem dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego jest obowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny, a także szkód wyrządzonych przy wykonywaniu polowania.
Odpowiedzialność nie została więc skonstruowana według prostej zasady, że za każdą szkodę wyrządzoną przez dzikie zwierzę odpowiada państwo. Ustawa przypisuje odpowiedzialność określonym podmiotom i wiąże ją m.in. ze statusem terenu, na którym powstała szkoda.
Kiedy za szkody odpowiada Skarb Państwa?
Szczególne znaczenie ma art. 50 Prawa łowieckiego. Przewiduje on odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzane przez zwierzęta łowne objęte całoroczną ochroną. Przepis reguluje również odpowiedzialność za szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1, powstające na obszarach niewchodzących w skład obwodów łowieckich.
To właśnie druga z tych sytuacji jest szczególnie istotna przy analizie projektu nr 3184. Jeżeli wskutek nowych zasad część nieruchomości znajdzie się poza obwodami łowieckimi, nie będzie to wyłącznie kwestia tego, gdzie wolno wykonywać polowanie. Może to również wpływać na podmiot ponoszący odpowiedzialność za szkody łowieckie.
Co projekt nr 3184 ma zmienić w obwodach łowieckich?
Projekt przewiduje m.in. dodanie do art. 27 Prawa łowieckiego rozwiązania, zgodnie z którym właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości będzie mógł nie wyrazić zgody na włączenie nieruchomości do obwodu łowieckiego. Od tej zasady projekt przewiduje mechanizm pozwalający na włączenie nieruchomości do obwodu za zezwoleniem ministra właściwego do spraw środowiska, jeżeli nieruchomość okaże się niezbędna dla prowadzenia gospodarki łowieckiej.
To rozwiązanie należy odróżnić od obowiązującego już oświadczenia o zakazie wykonywania polowania na nieruchomości. Zakaz wykonywania polowania na określonej nieruchomości i pozostawienie nieruchomości poza obwodem łowieckim nie są z punktu widzenia systemu odszkodowawczego tym samym.
Czy projekt przeniesie część kosztów szkód na Skarb Państwa?
Takiego skutku nie należy przedstawiać jako pewnego dla każdej nieruchomości, na której wykonywanie polowania zostanie utrudnione albo wyłączone. Samo ograniczenie możliwości wykonywania polowania nie powoduje automatycznie przejścia odpowiedzialności z dzierżawcy lub zarządcy obwodu na Skarb Państwa.
Inaczej wygląda jednak sytuacja, gdy nieruchomość przestaje wchodzić w skład obwodu łowieckiego. Wówczas znaczenia nabiera przewidziany już w obowiązującym prawie mechanizm odpowiedzialności za szkody powstające na obszarach niewchodzących w skład obwodów.
Problem ten został dostrzeżony również w materiałach towarzyszących projektowi. W uwagach zamieszczonych przy druku nr 3184 zwrócono uwagę, że możliwość pozostawania nieruchomości poza obwodami może prowadzić do zwiększenia zakresu odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody łowieckie.
Nie jest to jednak równoznaczne z przyjęciem nowej ogólnej zasady, zgodnie z którą państwo miałoby finansować wszystkie szkody wynikające z ograniczenia polowań. Projekt nie wprowadza takiego rozwiązania.
Dlaczego mniejsza możliwość odstrzału również może mieć znaczenie?
Projekt przewiduje także inne rozwiązania mogące wpływać na praktyczne wykonywanie gospodarki łowieckiej. Dotyczą one m.in. planowania łowieckiego, zasad tworzenia obwodów, określonych ograniczeń w wykonywaniu polowania oraz gospodarki prowadzonej na poszczególnych nieruchomościach.
Jeżeli możliwości regulowania liczebności zwierzyny zostaną na określonych terenach ograniczone, może pojawić się praktyczny problem wzrostu presji zwierzyny na uprawy. Z samej treści projektu nie można jednak wyprowadzić wniosku, że taki wzrost rzeczywiście nastąpi ani określić jego skali. To wymagałoby oceny skutków nowych regulacji po uwzględnieniu sposobu ich stosowania i zmian w gospodarce łowieckiej.
Z prawnego punktu widzenia trzeba więc oddzielić dwie kwestie: wpływ projektowanych regulacji na możliwość ograniczania szkód oraz odpowiedzialność za szkodę, która już powstała.
Czy rolnik może stracić prawo do odszkodowania?
Sam projekt nr 3184 nie wprowadza ogólnej zasady pozbawiającej właścicieli lub posiadaczy upraw prawa do odszkodowania za szkody łowieckie. Nie uchyla też podstawowego mechanizmu odpowiedzialności określonego w art. 46 i art. 50 Prawa łowieckiego.
Może jednak powodować zmianę podmiotu odpowiedzialnego za naprawienie szkody, jeżeli w wyniku nowych zasad zmieni się status danego terenu względem obwodu łowieckiego. Dlatego w konkretnej sprawie istotne będzie ustalenie nie tylko gatunku zwierzęcia, które wyrządziło szkodę, lecz również tego, czy nieruchomość znajduje się w granicach obwodu łowieckiego i kto jest jego dzierżawcą albo zarządcą.
Projekt przewiduje również przebudowę podziału na obwody łowieckie
Istotne są także przepisy przejściowe. Projekt zakłada, że obwody łowieckie istniejące w dniu wejścia nowych regulacji w życie zachowają swój status do czasu wejścia w życie nowych uchwał sejmików województw, nie dłużej jednak niż przez 36 miesięcy.
To rozwiązanie ma znaczenie także z perspektywy szkód łowieckich. Sprawne przeprowadzenie nowego podziału na obwody będzie bowiem istotne nie tylko dla organizacji gospodarki łowieckiej, lecz również dla zachowania czytelnego modelu odpowiedzialności za szkody.
Czy projekt nr 3184 już obowiązuje?
Nie. Druk nr 3184 jest obywatelskim projektem ustawy, a więc propozycją zmian, a nie źródłem obowiązującego prawa. Treść projektu może zostać zmieniona w toku prac parlamentarnych.
Co więcej, sam projekt przewiduje, że ustawa miałaby wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Do tego potrzebne jest jednak zakończenie całej procedury ustawodawczej.
Kto zatem zapłaci za szkody, jeżeli projekt wejdzie w życie?
Nie można przyjąć zasady, że ograniczenie polowania automatycznie przeniesie odpowiedzialność za szkody łowieckie na Skarb Państwa. Jeżeli nieruchomość nadal będzie znajdowała się w obwodzie łowieckim, punktem wyjścia pozostaną przepisy przypisujące odpowiedzialność dzierżawcy albo zarządcy obwodu.
Jeżeli jednak wskutek projektowanych rozwiązań określone nieruchomości znajdą się poza obwodami łowieckimi, aktualizuje się problem odpowiedzialności przewidzianej przez ustawę dla szkód powstających na obszarach niewchodzących w skład obwodów. W tym zakresie projekt może więc prowadzić do zwiększenia znaczenia odpowiedzialności Skarbu Państwa.
To jeden z elementów projektu, który wymaga szczególnej uwagi podczas prac legislacyjnych. System tworzenia obwodów, możliwość wykonywania gospodarki łowieckiej oraz zasady finansowania szkód są ze sobą funkcjonalnie powiązane. Zmiana pierwszych dwóch elementów może mieć bezpośrednie konsekwencje finansowe dla trzeciego.
Stan na 11 listopada 2026 r. Opisywane rozwiązania pochodzą z obywatelskiego projektu ustawy zawartego w druku sejmowym nr 3184 i nie stanowią jeszcze obowiązującego prawa.
Czytaj dalej
