Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarża uchwałę w sprawie „wygaszonych” obwodów łowieckich

Artykuł należy do cyklu dotyczącego sporu prawnego wokół obwodów łowieckich nr 206 i 207 w województwie lubuskim.

Spór dotyczący obwodów łowieckich nr 206 i 207 dobrze pokazuje konflikt dwóch wartości. Z jednej strony istnieje potrzeba gospodarowania populacjami zwierząt. Z drugiej strony należy chronić konstytucyjne prawo własności.

Po stwierdzeniu nieważności uchwały dotyczącej obu obwodów pojawił się nowy problem. Należało ustalić, na jakiej podstawie można dalej podejmować działania związane z gospodarką łowiecką na tych terenach.

Sejmik Województwa Lubuskiego próbował rozwiązać tę sytuację poprzez zastosowanie przepisów o ograniczaniu populacji zwierząt. Następnie przyjęte rozwiązanie zakwestionował Rzecznik Praw Obywatelskich.

Skąd wziął się problem obwodów nr 206 i 207?

Początkiem sporu było objęcie prywatnych nieruchomości granicami obwodów łowieckich. Właściciele zakwestionowali sposób, w jaki doszło do tego na podstawie ówczesnych przepisów.

Sprawą zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim. 23 listopada 2016 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Go 710/16, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej obwodów nr 206 i 207.

Skutki wyroku wykraczały jednak poza sytuację właścicieli, którzy wystąpili do sądu. Pojawił się bowiem praktyczny problem dotyczący dalszych działań na obszarze objętym zakwestionowaną uchwałą.

Trzeba było zatem odpowiedzieć na pytanie: co dalej z gospodarowaniem populacjami zwierząt na tych terenach?

Jak zareagował Sejmik Województwa Lubuskiego?

Sejmik Województwa Lubuskiego próbował znaleźć rozwiązanie powstałego problemu. 20 listopada 2017 r. podjął uchwałę nr XXXIX/595/17 w sprawie ograniczenia populacji zwierząt.

Jako podstawę prawną wskazano art. 33a ustawy o ochronie zwierząt. Przepis ten przewidywał możliwość ograniczenia populacji zwierząt w przypadkach określonych w ustawie.

Przyjęta uchwała dotyczyła terenów odpowiadających wcześniejszym obwodom nr 206 i 207. Dlatego miała umożliwić wykonywanie odstrzałów pomimo problemów dotyczących statusu prawnego tych terenów.

Dlaczego Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył uchwałę?

21 grudnia 2017 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył uchwałę do sądu administracyjnego.

Podstawowy problem dotyczył kompetencji sejmiku. Należało ustalić, czy art. 33a ustawy o ochronie zwierząt pozwalał na zastosowanie rozwiązania przyjętego w uchwale.

Innymi słowy, powstało pytanie, czy przepis dotyczący ograniczania populacji zwierząt może służyć do działań zbliżonych do regularnej gospodarki łowieckiej.

Sprawa miała także wymiar konstytucyjny. Działania wynikające z uchwały mogły bowiem dotyczyć nieruchomości prywatnych. Tym samym ponownie pojawił się problem granic ingerencji w prawo własności.

Spór dotyczył więc przede wszystkim:

• zakresu ustawowych kompetencji sejmiku województwa,
• właściwej podstawy prawnej podejmowanych działań,
• ochrony konstytucyjnego prawa własności.

Prawo własności a gospodarka łowiecka

Sprawa obwodów nr 206 i 207 pokazuje szerszy problem występujący w prawie łowieckim.

Z jednej strony państwo musi stworzyć system pozwalający na gospodarowanie populacjami zwierząt. Z drugiej strony wiele związanych z tym działań odbywa się na prywatnych nieruchomościach.

Dlatego konieczne jest pogodzenie interesu publicznego z prawami właścicieli gruntów.

Spór dotyczący „wygaszonych” obwodów łowieckich pokazał jeszcze jeden problem. Zastosowanie innej podstawy prawnej nie oznacza automatycznie, że znika kwestia ochrony własności.

Jeżeli działania organu nadal wpływają na sposób korzystania z prywatnego gruntu, trzeba zbadać podstawę oraz granice tej ingerencji.

Czy uchwała odtwarzała wcześniejszy stan prawny?

Nie w sensie formalnym. Uchwała nie tworzyła ponownie obwodów łowieckich nr 206 i 207.

Dotyczyła jednak terenów odpowiadających wcześniejszym obwodom. Jednocześnie pozwalała na podejmowanie na tym obszarze działań zmierzających do ograniczenia populacji zwierząt.

Powstało więc pytanie o rzeczywiste skutki uchwały. Czy w praktyce nie prowadziła ona do sytuacji zbliżonej do tej, która istniała wcześniej?

Ta kwestia miała znaczenie zarówno dla ochrony prawa własności, jak i dla oceny kompetencji sejmiku województwa.

Dlaczego sprawa miała znaczenie dla prawa łowieckiego?

Znaczenie sprawy wykraczało poza obwody nr 206 i 207. Spór ujawnił bowiem szerszy problem prawny.

Co należy zrobić, gdy zostaje zakwestionowana podstawa funkcjonowania obwodu łowieckiego, ale nadal istnieje potrzeba gospodarowania populacjami zwierząt?

Odpowiedź nie może opierać się wyłącznie na potrzebie rozwiązania praktycznego problemu. Organ administracji musi również posiadać właściwą podstawę prawną do działania.

Dlatego w sprawie istotne były:

• granice kompetencji organów administracji,
• wybór właściwej podstawy prawnej,
• ochrona prawa własności,
• zasady prowadzenia gospodarki łowieckiej.

Sam fakt, że występuje problem wymagający rozwiązania, nie daje organowi nowych kompetencji. Organ może działać tylko na podstawie i w granicach prawa.

Co wydarzyło się później?

Skarga Rzecznika Praw Obywatelskich rozpoczęła kolejny etap sprawy.

11 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał sprawę uchwały nr XXXIX/595/17. Sąd stwierdził jej nieważność w całości.

Było to kolejne ważne rozstrzygnięcie w sporze dotyczącym obwodów nr 206 i 207. Jego skutki omawiamy w następnym artykule należącym do tego cyklu.

Podsumowanie

Interwencja Rzecznika Praw Obywatelskich stanowiła kolejny etap sporu dotyczącego „wygaszonych” obwodów łowieckich.

Sprawa nie dotyczyła wyłącznie możliwości wykonywania odstrzałów. W jej centrum znalazły się przede wszystkim kompetencje organów administracji oraz ochrona prawa własności.

Przypadek obwodów nr 206 i 207 pokazuje istotną zasadę prawa publicznego. Potrzeba rozwiązania realnego problemu nie zastępuje podstawy prawnej. Organ administracji może działać wyłącznie w granicach kompetencji przyznanych mu przez ustawę.

Artykuł opisuje konkretny spór i stan prawny z lat 2016–2018. Obecne regulacje dotyczące tworzenia i funkcjonowania obwodów łowieckich różnią się od przepisów, które stanowiły podstawę opisanej sprawy.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył uchwałę sejmiku?

Spór dotyczył między innymi podstawy prawnej działania sejmiku. Istotne były również skutki uchwały dla właścicieli prywatnych nieruchomości.

Czy uchwała ponownie utworzyła obwody nr 206 i 207?

Nie. Uchwała formalnie nie tworzyła ponownie tych obwodów. Dotyczyła jednak odpowiadających im terenów i przewidywała na nich działania związane z ograniczaniem populacji zwierząt.

Dlaczego prawo własności było ważne w tej sprawie?

Działania wynikające z uchwały mogły obejmować również nieruchomości prywatne. Należało więc ustalić, czy istniała odpowiednia podstawa prawna do takiej ingerencji.

Jaki był dalszy los uchwały?

11 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził jej nieważność w całości.

Czy artykuł przedstawia aktualne zasady dotyczące obwodów łowieckich?

Nie. Tekst analizuje konkretną sprawę oraz stan prawny z lat 2016–2018. Obecne regulacje są inne.

Czytaj dalej

Podobne wpisy

Wpisał się na ten sam rewir. Postępowanie dyscyplinarne PZŁ zakończyło się karą naganyPodał błędne wyniki wyborów w kole łowieckim. Stracił prawa członka PZŁ na 1,5 rokuZakaz udziału dzieci w polowaniach przed Trybunałem Konstytucyjnym. Czy przepisy są zgodne z Konstytucją?